مدیر گروه کلام پژوهشگاه علوم وحیانی معارج (اسراء) و عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی
چکیده
یکی از دغدغههای برخی از اندیشمندان مسلمان در قرن بیستم، پس از مشاهدة نارسایی در علوم تجربی، توجه به علم دینی برای رفع آن نارسایی است. آیتالله جوادی آملی یکی از اندیشمندانی است که به این نارسایی توجه کرده، علم جدید را معیوب خوانده است و راه برونرفت از آن را دینیکردن علم میداند.
ایشان علم را در واقع و در مقام ثبوت، دینی میدانند؛ زیرا از نظر ایشان دینیبودن علم به موضوع و معلوم علم است و چون معلوم و موضوع علم، فعل یا قول خداست و علوم از آن پرده برداشته، آن را کشف میکنند، پس همة آن علوم در مقام ثبوت، دینیاند، خواه عالم آن، الهی باشد یا ملحد؛ به آن توجه داشته باشد یا بیتوجه باشد.
از این جهت علم غیردینی نداریم و راهکار آن از نظر ایشان نخست رویآوردن به فلسفة الهی و تبیین نظام هستی و جهان آفرینش به عنوان نظام خلقت است؛ زیرا نظام خلقت، ملازم با داشتن خالق عالم قادر حکیم... و هدفداربودن آن و قانونمندبودن مجموعة نظام هستی است؛ دوم با توجه به اینکه معلم واقعی انسان فقط خداوند است، پس مبدأ همه علوم بشر خدای سبحان است؛ سوم نباید دین را محدود به نقل (کتاب و سنت) دانست، بلکه باید در کنار نقل، عقل را نیز به صورت رسمی منبع و کاشف دین به شمار آورد؛ چراکه منبع هستیشناختی فقط ارادة الهی و منبع معرفتشناختی عقل و نقل است؛ چهارم با شیوة اجتهادی با مراجعه به متون دینی، اصول علمی را استخراج و متخصصانه و روشمندانه از طریق ارجاع فروع به اصول، علوم را ساماندهی کرد.