بشری‌انگاری قرآن کریم براساس نگره افعال گفتاری (بررسی و نقد نگره قرآن­شناختی مجتهد شبستری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

چکیده

محمد مجتهد شبستری با تکیه بر پاره‌ای نگره‌های فلسفه زبانی معاصر، به‌ویژه نظریه افعال گفتاری نتیجه‌هایی برگرفته است که براساس آنها سخن‌گفتن خداوند متعال را با انسان از راه وحی رسالی ناممکن کرده، باب مفاهمه زبانی وی با بشر مسدود انگاشته می‌شود. نتیجه روشن این گمانه آن است که قرآن نمی‌تواند کلام الاهی باشد، بلکه در لفظ و معنا کلامی بشری است. اکنون بر آن هستیم تا نگاهی به فلسفه زبان معاصر، مهم‌ترین تکیه‌گاه قرآن‌شناسی شبستری، افکنده و چگونگی دلالت آن بر نگره قرآن‌شناختی بشری‌انگارانه وی را بازکاویم.

کلیدواژه‌ها


  1. احمدى، بابک؛ ساختار و تأویل متن؛ ت‍ه‍ران: ن‍ش‍ر م‍رک‍ز، ۱۳۷۰.
  2. توکلی بینا، میثم؛ «بررسی تطبیقی آرای ابو زید و فردینان دو سوسور»؛ مجموعه مقالات جریان‌شناسی و نقد اعتزال نو، ج4، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1393.
  3. سرل، جان آر؛ افعال گفتاری؛ ترجمه محمدعلی عبداللهی؛ قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1385.
  4. مجتهد شبستری، محمد؛ زبان دینی عاری از خشونت و سلامت اجتماعی (سخنرانی)؛ 25 شهریور 1393، http://mohammadmojtahedshabestari.com.
  5. ـــــــ؛ «قرائت نبوی از جهان»؛ مجله مدرسه، ش6، 1386.
  6. عبداللهی، محمدعلی؛ «نظریه افعال گفتاری»؛ مجله پژوهش‌های فلسفی ـ کلامی، ش24،‌ 1384.
  7. Austin J.L.; How To Do Things With Words; Oxford University Press, 1962.
  8. Frege, G.; Die Grundlagen der Arithmetik (Breslau, 1884).
  9. Keller, Albert; Sprach Philosophie; 2. Allaye 1989, Verlay Karl Alber Freibury / Muncher.
  10. Lepor, Ernest and Van Gulick (eds.); John Searle and His Critics; Blackwell, 1991.
  11. Rosenberg, Jav F. and Travis, Charles (eds): Reading in The Philosophy of Language; Prentice – Hall inc. Inglewood cliffs, New Jersey, 1971.
  12. Searle, John; "Austin on Locutionary and Illocutionary Acts"; in: Travis and Rosenberg (eds.), 1971.
  13. ________; Speech Acts, an Essay in the Philosophy of Language; Cambridge University Press, 1969.