دوگونگی و ابهام در سرنوشت اسلامیت علوم در کلام فیلسوف متأله

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار فرهنگستان علوم اسلامی

چکیده

در این مقاله ابتدا به تقریر اجمالی و نظام‏مند دیدگاه استاد فرزانه، آیت‌الله جوادی آملی خواهیم پرداخت تا مقدمه‏ای باشد برای بررسی این اندیشه. در تقریر، ارکان و نتایج سخن از یکدیگر تفکیک شده‏اند. ارکان عبارت‌اند از:

دین‏شناسی؛ 2. علم‏شناسی؛ 3. فلسفه‏شناسی؛ 4. عقل‏شناسی.

نتایج نیز در دو مرحله مورد توجه قرار گرفته‏اند: 1. معنای اسلامیت علوم بر اساس مبانی پیش‏گفته؛ 2. تعیین تکلیف نسبت به علوم عصر جدید.
ارزیابی اندیشة آیت‌الله جوادی آملی نیز در همین قالب انجام گرفته است و طی آن، به طرح پرسش‌هایی خواهیم پرداخت که درستی مبانی و نتایج مطرح‌شده، به چگونگی پاسخ به این سؤالات وابسته است. در این رهگذر همچنین از دیدگاه ایشان، دو نظریة کاملاً متفاوت قابل برداشت است که بنابه یکی، غالب علوم موجود بدون تغییر جدی محتوایی، اسلامی هستند و بنابه دیگری، غالب علوم موجود نیازمند تغییری بنیادی می‌باشند. یک تقریر بنابه نظر نگارنده کاملاً قابل پذیرش بوده و تقریر دیگر در مبانی و نتایج با ابهامات و مشکلات جدی روبه‌رو است.

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن.

    * نهج‌البلاغه.

    1. جوادی آملی، عبدالله؛ فصلنامة علمی پژوهشی اسراء؛ ش6، زمستان 1389.
    2. ـــــــ ؛ اسلام و محیط زیست، چ پنجم، قم: مرکز نشر اسراء، 1388.
    3. ـــــــ ؛ دین‏شناسی؛ چ پنجم، قم: مرکز نشر اسراء، پاییز 1387، «الف».
    4. ـــــــ ؛ نسبت دین و دنیا، چ پنجم، قم: مرکز نشر اسراء، پاییز 1387، «ب».
    5. ـــــــ ؛ شریعت در آینه معرفت؛ چ پنجم، قم: مرکز نشر اسرا، 1386.
    6. ـــــــ ؛ حق تکلیف در اسلام، چ دوم، قم: مرکز نشر اسراء، بهار 1385.
    7. ـــــــ ؛ منزلت عقل در هندسة معرفت دینی؛ چ سوم، قم: مرکز نشر اسراء، زمستان 1378.
    8. پیروزمند، علیرضا؛ قلمرو دین در تعیین مفروضات اساسی، ارزش‏ها و نهادها؛ دبیرخانة شورای عالی انقلاب فرهنگی، چ اول، تهران: نشر عابد، پاییز 1389.
    9. ـــــــ ؛ رابطة منطقی دین و علوم کاربردی، چ اول، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1376.