نقد رویکرد عرفانی بهائیت

نوع مقاله : مقاله تخصصی

چکیده

 
بابیه و بهائیت، دارای ساختار فرقه‌ای و گرایش‌های «شبه عرفانی و صوفی‌مآبانه» هستند. ریاضت‌های غیر شرعی و پیروی از اندیشه‌های غلوآمیز دربارة ائمة اطهار7 و اینکه آنان «مظاهر تجسم‌یافتة‏ خدا» یا «خدایان مجسم»اند و لازم است در هر زمان، یک نفر میان مردم و امام زمان، «باب» و «واسطة فیض روحانی» باشد، بنیان‌گذار این فرقه را به گمراهی و انحراف کشاند. وی در آغاز، مدعی بابیت، یعنی واسطگی بین مردم و امام زمان?  بود. او در گام بعدی ادعای نبوت کرد و پس از آن، ادعای شریعت تازه و دین جدید و نسخ شریعت اسلام را مطرح کرد. عرفانی که بهائیت مدعی آن است، هیچ‌گونه سنخیتی با عرفان اسلامی ندارد؛ زیرا عرفان اسلامی، شناخت ویژة خداست که از راه شهود درونی و دریافت باطنی حاصل می‌شود؛ و عارف، کسی است که خدای تعالی او را شاهد ذات و صفات و اسماء و افعال خود قرار داده است.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم، ترجمة فولادوند.
  2. ‏ آمدى، عبدالواحد بن محمد تمیمى؛ 1366 ش، غرر الحکم و درر الکلم، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى.
  3. ابن ابى جمهور احسائى؛ 1405 ق، عوالی اللآلی، انتشارات سید الشهداء (ع) قم.
  4. ابن عربى، محیىالدین؛ 1405 ق، الفتوحات المکیة فى معرفة اسرار المالکیة والملکیة، بیروت، دار احیاء التراث العربى.
  5. انصارى، خواجه عبدالله؛ 1417 ق ، منازل السائرین، تهران، دار العلم.
  6. انصارى، ابو اسماعیل (ماتن)؛ 1381 هـ. ش، شرح منازلالسّائرین، شارح کمال الدین عبدالرزاق القاسانى، با تحقیق و تعلیق محسن بیدارفر، بیدار، قم.
  7. بابیهای مقیم تهران؛ [بی‌تا]، صحیفه‏ عدلیه، تهران، [بی‌جا].
  8. بهاء، حسینعلی و دیگران؛ [بی‌تا]، اقدس، [بی‌جا].
  9. جامى، عبدالرحمن؛ 1370 ش ، نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص، با مقدمه وتصحیح و تعلیقات ویلیام چیتیک و پیشگفتار سید جلال‌الدین آشتیانی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  10. جوادی آملی، عبدالله؛ 1372 ش، تحریر تمهید القواعد، انتشارات الزهراء، تهران.
  11. ــــــــــــــــــ؛ 1378، حماسه وعرفان، قم، مرکز نشر اسراء.
  12. حسن‌زاده آملی، حسن؛ 1378، مد الهمم در شرح فصوص الحکم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات.
  13. خوئی، میرزا حبیب‌الله هاشمی؛ 1358، منهاج البراعه، تهران، مکتبه الاسلامیه، چاپ چهارم. 
  14. راغب اصفهانى؛ المفردات فى غریبالقرآن، تحقیق و ضبط محمد سید کیلانى، مکتبة المرتضویه.
  15. ــــــــــــــ؛ 1412 هـ. ق، 1992 م، مفردات الفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودى، دارالقلم دمشق، الدارالشامیه بیروت، چاپ اوّل.
  16. رصافی، محمد؛ [بی‌تا]، مقالات اسلامى، گلچینی از مقالات یکصد سال مطبوعات اسلامی، مقاله استاد آشتیانى تحت عنوان «ختم ولایت در اندیشه ابن عربى»، [بی‌جا]، [بی‌نا].
  17. رضانژاد، عزالدین؛ 1381، «از شیخی‌گری تا بابی‌گری»، مجله انتظار، سال دوم، شماره پنجم، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود.
  18. روحانی نژاد، حسین؛ مواجید عرفانی، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  19. سجادى، سید جعفر؛ 1370 ش، فرهنگ اصطلاحات وتعبیرات عرفانى، (ویرایش 2)، تهران، طهوری.
  20. سید رضی، ابوالحسن محمد بن حسین؛ 1374، نهج البلاغه، ترجمة سید جعفر شهیدى، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
  21. سید کماری، سید نصیر، 1377 ش، بهائیت، مولود تصوف، قم، موسسه دفاع از حریم اسلام.
  22. شیخ صدوق؛ 1378ق، عیون أخبار الرضا (ع)، جهان.
  23. شیخ صدوق، 1395 ق، کمال الدین، دار الکتب الإسلامیه قم.
  24. طوسى، خواجه نصیرالدین؛ 1375 هـ. ش، شرحالإشارات، نشر البلاغة، قم.
  25. علامه مجلسى، 1404 ق، بحار الأنوار، 110 جلد، مؤسسة الوفاء بیروت - لبنان.‏
  26. فناری، محمد بن حمزه فنارى، 1374 ش ، مصباح الأنس (شرح مفتاح الغیب)، تهران، مولى.
  27. قیصری، داودبن محمود؛ 1381، رسائل قیصری، رسالة التوحید والنبوة والولایة ، با حواشی محمدرضا قمشه‌یی ؛ با تعلیق و تصحیح و مقدمه جلال‌الدین آشتیانی، تهران، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
  28. کسروی، احمد؛ [بی‌تا]، بهائیگری، تهران، مؤسسه مطبوعاتی فرخی.
  29. گلپایگانی، میرزا ابوالفضل؛ [بی‌تا]، کتاب الفرائد، [بی‌جا].
  30. لطفی، لطف‌الله، بهائیت؛ فرقه ای خردستیز، به نقل از کتاب رومر، تحت عنوان "بابیت و بهائیت، پژوهشی در تاریخ مذاهب اسلامی" "Die Babi- Behai، Eine studie zur religionsgeschichte des Islams"، برگرفته از سایت تابناک.
  31. مصباح یزدی، محمد تقی، 1387، در جستجوی عرفان اسلامی، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، قم.
  32. مطهّرى، مرتضى: 1375هـ.ش، مجموعه آثار، صدرا، قم، چاپ پنجم.
  33. مهدی‌پور، علی‌اکبر، 1387، ارمغان صافی در رد فرقه بهائی، قم، دلیل ما، اول.
  34. نمازی شاهرودی، علی؛ 1409ق = 1368 ش، مستدرک سفینة البخار، مشهد، قسم الدراسات الاسلامیه، فی موسسه البعثه.
  35. نیکو، حسن؛ 1307 ش ، فلسفه نیکودر پیدایش راهزنان و بدکیشان، تهران، بنگاه مطبوعاتی فراهانی.
  36. همدانی، مولی عبد الصمد، 1373، بحرالمعارف، تحقیق و ترجمه حسین استاد ولی، تهران، حکمت.