مقاله حاضر در پی یافتن راههای آزمون صدق کشف و شهودهای عرفانی است. نگارنده کوشیده است که به اختصار ماحصل تکاپوی متفکران مسلمان و فیلسوفان غرب دراینباره را تقدیم خوانندگان گرامی بدارد. اندیشمندان مسلمان و بسیاری از فیلسوفان غربی همگی اعتبار معرفتی اینگونه دریافتها و ادراکات را پذیرفتهاند. برخی از غربیها برآن هستند تا وجوه تشابه این تجربهها را با تجربههای حسی روشن ساخته و اعتبار و روش آزمونی همچون ادراکات حسی برای آنها رقم زنند. تا آنجا که نگارنده جستوجو کرده است آنان در این زمینه چندان موفقیتی بهدست نیاوردهاند. اما اندیشهوران مسلمان در این زمینه راه دیگری پیمودهاند. از دید ایشان، مهمترین معیارهاى عام سنجش اعتبار مواجید عرفانی عبارتند از: 1. مطابقت با آموزههاى کتاب معصوم الهى (قرآن) و سنت امامان معصوم؛ 2. تطبیق با احکام قطعى عقلى. مسلمانان در مقایسه با متفکران غربى، معرفتآموزى تجربه دینى و عرفانی را نسبت به حال تجربه و پس از آن و نیز نسبت به تجربهگر و غیرتجربهگر با دقت و تفصیل بیشترى رصد کردهاند. شرح این مساله در متن مقاله مرور خواهد شد.