فصلنامه کتاب نقد

فصلنامه کتاب نقد

روش آزمون صدق کشف و شهود عرفانی

نوع مقاله : مقاله تخصصی

چکیده
مقاله حاضر در پی یافتن راه‌های آزمون صدق کشف و شهودهای عرفانی است. نگارنده کوشیده است که به اختصار ماحصل تکاپوی متفکران مسلمان و فیلسوفان غرب دراین‌باره را تقدیم خوانندگان گرامی بدارد. اندیشمندان مسلمان و بسیاری از فیلسوفان غربی همگی اعتبار معرفتی این‌گونه دریافتها و ادراکات را پذیرفته‌اند. برخی از غربی‌ها برآن هستند تا وجوه تشابه این تجربه‌ها را با تجربه‌های حسی روشن ساخته و اعتبار و روش آزمونی همچون ادراکات حسی برای آنها رقم زنند. تا آنجا که نگارنده جست‌وجو کرده است آنان در این زمینه چندان موفقیتی به‌دست نیاورده‌اند. اما اندیشه‌وران مسلمان در این زمینه راه دیگری پیموده‌اند. از دید ایشان، مهمترین معیارهاى عام سنجش اعتبار مواجید عرفانی عبارتند از: 1. مطابقت با آموزه‏هاى کتاب معصوم الهى (قرآن) و سنت امامان معصوم‰؛ 2. تطبیق با احکام قطعى عقلى. مسلمانان در مقایسه با متفکران غربى، معرفت‏آموزى تجربه دینى و عرفانی را نسبت به حال تجربه و پس از آن و نیز نسبت به تجربه‌گر و غیرتجربه‌گر با دقت و تفصیل بیشترى رصد کرده‏اند. شرح این مساله در متن مقاله مرور خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

  1. أ. فارسی:

    1. 1. ابن‌عربى، محمد بن على، بی‌تا، الفتوحات المکیه، 1، بیروت: دار صادر.
    2. استیس، والتر ترنر، 1379ش، عرفان و فلسفه، ترجمه بهاء‌الدین خرمشاهى، تهران: سروش، پنجم.
    3. آلستون، ویلیام، پی، بی‌تا، «تجربه دینى و باور دینى»، ترجمه امیر مازیار، نقد و نظر، توضیحات امام خمینی‹.
    4. تلمسانى، عفیف‌الدین سلیمان، 1371ش، شرح منازل السائرین، 2، قم: انتشارات بیدار.
    5. جوادى‌آملى، عبداللّه، بی‌تا، تبیین براهین اثبات وجود خدا، قم: اسراء.
    6. حسین‌زاده، محمد، 1380ش، معرفت‏شناسى، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى‹، ششم.
    7. سوینبرن، ریچارد، 1381ش، آیا خدایى هست؟ ترجمه محمد جاودان، قم: مؤسسه انتشارات مفید.
    8. شاکرین، حمیدرضا، 1385ش، براهین اثبات وجود خدا در نقدی بر شبهات جان هاسپرز، تهران: مؤسسه فرهنگى دانش و اندیشه معاصر.
    9. شیروانى، على، 1381ش، مبانى نظرى تجربه دینى، قم: بوستان کتاب.
    10. فعالى، محمدتقى، 1379ش، تجربه دینى و مکاشفه عرفانى، تهران: مؤسسه فرهنگى دانش و اندیشه معاصر.
    11. قیصرى، داود، بی‌تا، شرح فصوص الحکم، بی‌جا: بی‌نا.
    12. کلینى، محمدبن یعقوب، 1388ق، الاصول من الکافى، 1، تهران: دارالکتب الاسلامیه، دوم.
    13. مارتین، سى.بى.، بی‌تا، «رؤیت خدا»، ترجمه بابک عباسى، نقد و نظر، س 6، ش 3 و4.

    ب. انگلیسی:

    1. Alston, W. 1994, Perceiving God ; Philosophy of Religion : The Big questions Ed: by, Elnore Stamp and Micheal J.Murray, Blackwell Publishers.
    2. McIntyre, Alasdir, 1995, Visions, in A..Flew and A..McIntyre, eds., New Essays in Philosophical Theology London, Macmillan.