فصلنامه کتاب نقد

فصلنامه کتاب نقد

سراب سلوک در عرفان‌های کاذب

نوع مقاله : مقاله تخصصی

چکیده
سلوک الی الله در هر مکتب و مشربی ویژگی‌های خاص خود را دارد که نمایان‌گر اصول، عمق و ژرفای آن مکتب است. عرفان‌های کاذب نیز مانند هر مکتب دیگری پیروان خود را به سلوک در راهی خاص دعوت می‌کنند و گاهی مشاهده می‌شود که مفاهیمی چون عشق، مراقبه، ریاضت نفس و... که در عرفان اسلامی هم وجود دارد، در این عرفان‌ها یافت می‌شود. اما پس از بررسی روشن خواهد شد که تفاوت این مفهوم‌ها در عرفان اسلامی و عرفان‌های کاذب بسیار فراوان است به‌گونه‌ای که می‌توان گفت اصلاً مشابهتی میان این مفهوم‌ها جز در لفظ وجود ندارد.
این مقاله به بررسی ویژگی‌های سلوک در عرفان‌های کاذب می‌پردازد و می‌کوشد این ویژگی‌ها را با توجه به عرفان اسلامی مورد نقد و بررسی قرار دهد.
کلیدواژه‌ها

  1. نهج‌البلاغه

    1. ارفع، سیدکاظم، 1378ش، چهل منزل سلوک، تهران: سترگ.
    2. اشو، باگوان راجنیش، 1382ش، این نیز بگذرد، ترجمه فرشید قهرمانی، تهران: آویژه، سوم.
    3. ــــــــــــــــــ، 1383ش، شورشی، ترجمه عبدالعلی براتی، تهران: نسیم دانش، دوم.
    4. ــــــــــــــــــ، 1380ش، عشق رقص زندگی، ترجمه بابک ریاحی‌پور، تهران: نگارستان کتاب.
    5. ــــــــــــــــــ، 1381ش، راز بزرگ، ترجمه روان کهریز، تهران، باغ نو، دوم.
    6. باقرزاده، احد، 1381ش، عرفان ناب، قمک تپش.
    7. بیدآبادی، آقامحمد، 1377ش، شرح رساله سیر و سلوک، شرح آقامیر سیدحسن مدرسی‌هاشمی، اصفهان: کانون پژوهش.
    8. تقوی، سیدمحمدناصر، 1379ش، تازیانه سلوک (سلسله دستورالعمل‌های اخلاقی آیت‌الله حسن‌زاده آملی)، تهران: فکر برتر، سوم.
    9. تهرانی، مجتبی، 1376ش، درآمدی بر سیر و سلوک، زیرنظر علی‌اکبر رشاد، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دوم.
    10. جوادی‌آملی، عبدالله، 1372ش، تحریر تمهید القواعد، قم: الزهراƒ.
    11. ــــــــــ، عبدالله، 1383ش، حکمت عبادات، قم: اسراء، ششم.
    12. حسن‌زاده‌آملی، حسن، 1371ش، رساله نور علی نور در ذکر و ذاکر و مذکور، قم: تشیع، دوم.
    13. ــــــــــــ، حسن، 1383ش، دروس شرح اشارات و تنبیهات ابن سینا، به اهتمام صادق حسن‌زاده، قم: مطبوعات دینی.
    14. حسینی‌تهرانی، سیدمحمدحسین، 1345ش، رساله لب اللباب، مشهد: نور ملکوت قرآن.
    15. راغب‌اصفهانی، 1374ش، مفردات الفاظ قرآن، 2، ترجمه و تحقیق سیدغلام‌رضا خسروی‌حسینی، تهران: مرتضوی، دوم.
    16. رام‌الله، م، 1377ش، تدوین پیمان الهی، جریان هدایت الهی، تهران: تعالیم مقدس.
    17. سای بابا، سوامی ساتیا، 1383ش، تعلیمات ساتیا سای بابا، ترجمه رؤیا مصاحبی‌محمدی، تهران: تعالیم حق.
    18. سجادی، سیدجعفر، 1375ش، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تهران: کتابخانه طهوری، سوم.
    19. سعیدی، گل‌بابا، 1384ش، فرهنگ اصطلاحات عرفانی ابن‌عربی، تهران: شفیعی، دوم.
    20. شوشتری، عبدالقائم، 1386ش، غم عشق، قم: طوبای محبت، پنجم.
    21. طباطبایی، سیدمحمدحسین، 1366ش، المیزان، 15، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی ‌همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    22. فعالی، محمدتقی، 1386ش، آفتاب و سایه‌ها، قم: نجم‌الهدی.
    23. فیض‌کاشانی، ملامحسن، 1372ش، زاد السالک، تهران: پیام آزادی.
    24. مازندرانی، خلیفه، 1378ش، سلوک در تاریکی، تهران: مهتاب.
    25. محمدی‌ری‌شهری، محمد، 1370ش، میزان الحکمة، بی‌جا: انتشارات مکتب الاعلام الاسلامی، سوم.
    26. محیطی، علی، 1379ش، صراط سلوک (رهنمودهای اخلاقی عرفانی استاد حسن‌زاده‌آملی در سیر و سلوک الی الله)، قم: الزهراƒ.
    27. مطهری، مرتضی، 1384ش، انسان کامل، تهران: صدرا، سی و دوم.
    28. مظاهری‌سیف، حمیدرضا، 1387ش (ب)، جریان‌شناسی انتقادی عرفان‌های نوظهور، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
    29. موسوی‌خمینی، سیدروح‌الله، 1386ش، شرح چهل حدیث، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی‹، سی و نهم.
    30. نوری، میرزارضا قلی‌خان، 1376ش، ریاض المحبین، قم: بقیة الله (عج).
    31. یثربی، سیدیحیی، 1387ش، فلسفه عرفان، قم: بوستان کتاب، ششم.
    32. یوگاناندا، پاراماهانسا، 1380ش، شرح زندگی یک یوگی، ترجمه انجمن مترجمان نشر تعالیم حق، تهران: تعالیم حق.

     

    مقالات:

    1. بهاری‌همدانی، محمد، 1387ش، «شرایط سالک»، دو ماهنامه خلق، فروردین تا تیر 1387، ش4 و 5.
    2. جعفری، محمدتقی، 1369ش، «عرفان مثبت»، مجله حوزه، خرداد و تیر 1369، ش37 و38.
    3. رودگر، محمدجواد، 1387ش، «خودشناسی گذرگاه خداشناسی»، دوماهنامه خلق، آذر و دی 1387، ش8.
    4. محمدی، محسن، 1387ش، «آشنایی با مبانی معنویت‌های نوظهور»، دوماهنامه خلق، مرداد و شهریور 1387، ش6.
    5. مظاهری‌سیف، حمیدرضا، 1387ش (الف)، «معنویت مدرن»، دو هفته نامه پگاه حوزه، آبان87، شماره 242.
    6. ــــــــــــــــــــ، 1387ش (ب)، «عوامل موثر بر معنویت‌های نوظهور»، دوماهنامه خلق، مهر و آبان 87، ش7.