دانشپژوه گروه فقه تربیت مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامی و مدرّس حوزه علمیه قم
چکیده
چکیده عقل یکی از منابع استنباط احکام شرعی از دیدگاه فقهای امامیه است که تبیین مسائل آن ازسوی اصولیان کمتر مورد توجه بوده و همین مطلب ضرورت این تحقیق را آشکار میسازد. جایگاه عقل در استخراج احکام در دیدگاه برگزیده، چونان مصباح شریعت در مقابل دو دیدگاه مفتاح و میزان است و حجیت عقل در قرآن و روایات را اجتنابناپذیر مینمایاند. احکام عقل مشتمل بر مستقله و غیرمستقله در استنباط احکام فرعی است و قلمرو آن را مجالات خاص و اموری نظیر مستقلات و غیرمستقلات (ملازمات) و تنقیح مناط و فحویالخطاب دربرمیگیرد. ادراک عقلی حُسن و قبح با دلیل عقلی و نقلی آشکار است و اثبات ملازمه میان حکم عقل و شرع باتوجه به بداهت عقلی و تأکید آیات و روایات بر آن بینیاز از استدلال است.