چکیده دین مقدس اسلام یک مکتب برای سعادت دنیوی و اخروی بشر است که برای تفسیر آموزه های آن به ابزار مختلفی نیاز است که در هرم آنها عقل و عقلانیت قرار دارد که علوم مختلف اعم از نقلی و عقلی متکفل آن هستند که آن دو درواقع ابزار معرفت دین محسوب می شوند که متأسفانه برخی در استفاده از آن دچار افراط و تفریط شدند که زمینه پیدایش اختلافات فکری را به وجود آمده است. نگارنده در این مقاله به دو عامل مهم: تعریف ناقص از مفاهیم و علوم و داوری نادرست مدعیان هر مشرب اشاره کرده است و در آخر مقاله پیشنهاد شده است که اندیشوران نباید به بهانه نقل گرایی مکتب اسلام را از ابزار معرفت عقلی از داشن های چون منطق و فلسفه و عرفان محروم کنند که آن در جهان معاصر به ناکارمادی دین اسلام منجر خواهد شد.