دانشپژوه گروه فقه تربیت مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامی و مدرّس حوزه علمیه قم
چکیده
چکیده
یکی از منابع چهارگانه استنباط احکام شرعی از دیدگاه اصولیان، عقل است. جریان مقابل اصولیان که به اخباریان مشهور شدند، برای عقل در استنباط احکام جایگاهی قائل نبودند و اگرچه ادراک حُسن و قبح عقلی را باور داشتند، اما قاعده ملازمه را منکر شدند. نقد اندیشه و پاسخ به ادعای این طایفه، ضرورت پژوهش در این موضوع را آشکار میسازد و پرسش اصلی را بر محور تحلیل و چرایی عقلستیزی در استنباط احکام شرعی ازسوی اخباریان ترسیم و هدف از پژوهش حاضر، دفاع از دلیل عقل در استنباط احکام فرعی است. اخباریان مدعی بودند عمل به قطع حاصل از استنباط متکی به منبع غیر کتاب و سنّت حجیت ندارد. ازنظر ثبوتی ادعای اخباریان امکانپذیر میباشد؛ زیرا شارع قادر است در موضوع طاعت تصرف کرده و موضوع را مقید به اخذ از معصوم نماید، اما ازنظر اثبات دو دسته ادله عقلی و نقلی ایشان مردودند. روش حلّ مسئله در تحقیق پیش رو توصیفی – تحلیلی است که با تکیه بر آثار اصولیان شیعه بهسامان رسیده است.