دکتری فلسفه دانشگاه اصفهان دانش آموخته حوزه علمیه قم
چکیده
از نگاه علامه مصباح یزدی، تبیین ماهیت علوم انسانی و تمایز آن از دیگر علوم، وابسته به تعریف انسان است. بررسی آثار ایشان، مشخص میکند ازجمله منابعی که میتوان بر اساس آن به تعریف انسان پرداخت، منبع وحیانی است. در این چهارچوب با بازخوانی دیدگاه علامه و تبیین فلسفی اصل «حکومت»، منبع و معرفت وحیانی، اصلی برای تعریف انسان میشود. در مقاله حاضر با روش توصیفی ـ انتقادی، نسبت میان معرفت وحیانی و علوم انسانی بر اساس مفهوم «حکومت» بررسی و تبیین میشود. یافتهها نشان میدهد بر پایه اصل «حکومت»، دلیل حاکم (معرفت وحیانی)، مفسر موضوع دلیل محکوم (تعریف انسان) است و بُعد الهی و غیرمادی برای انسان تعریف میشود که در چهارچوب انسانشناسی تجربی تبیین آن ممکن نیست. اصل «حکومت» در نسبت منبع وحی و معرفت وحیانی، مبنایی برای تبیین اصطلاح «علوم انسانی اسلامی» است و بر اساس آن میتوان بیان کرد که یکی از معیارهای تمایز علم دینی و علم سکولار در حوزه علوم انسانی، معیار تعریف انسان و ابعاد آن بوده و علوم انسانی اسلامی، علومی است که انسان را بر اساس انسانشناسی وحیانی تفسیر میکند و به بررسی ابعاد و شئون مختلف رفتار و فعالیت انسان در عرصههای گوناگون فردی و اجتماعی میپردازد.
