فصلنامه کتاب نقد

فصلنامه کتاب نقد

تأملاتی بر دیدگاه دکتر سروش درمورد کاستی‌های فقه اسلامی

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
استاد درس خارج فقه و اصول و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی بابل
چکیده
اشاره
آقای دکتر سروش در گفتار و نوشتار خود به‌ویژه مقاله «فقه در ترازو» و نیز در برخی از مقالات دیگر خود، کاستی‌هایی را برای فقه اسلامی برشمرده است. برخی کاستی‌ها عبارت‌اند از: بشری‌بودن فقه، فقدان طرح و برنامه، خصلت حیلت‌آموزی فقه، ظاهربینی، سازگاری و توجه به سطح زیرین معیشت و مردم، مصرف‌کننده‌بودن، عهده‌دار حل خصومات، اقلی‌بودن علم فقه، متأثر از ساختار سیاسی و اجتماعی جامعه، تکلیف‌مداری، توجه به مصالح خفیه و...؛ مقاله حاضر با روش عقلی و نقلی و رویکرد انتقادی، ضمن طرح کاستی ادعایی ایشان در فقه در عرصه‌های گوناگون به نقد و بررسی آن پرداخته است.
کلیدواژه‌ها

1.       حرّ عاملی، محمد‌بن‌حسن؛ وسائل‌الشیعه؛ بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی، ۱۴۰۳ق.
2.       خمینی، سیدروح‌اللّه؛ تحریرالوسیلة؛ بیروت: دارالعلم، ۱۳۷۰.
3.       سروش، عبدالکریم؛ «فقه در ترازو»، مجله کیان؛ ش۴۶، 1378، ص14ـ21.
4.       سروش، عبدالکریم؛ مدارا و مدیریت؛ تهران: انتشارات صدرا، سال.
5.       طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ المیزان؛ چ۳، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1417.
6.       کلینی، محمد‌بن‌یعقوب؛ اصول کافی؛ تصحیح و تحقیق علی‌اکبر غفاری؛ بیروت: دار صعب، ۱۴۰۱ق.
7.       سروش، عبدالکریم؛ «جامه تهذیب بر تن احیا (تطبیق ناقدانه المحجةالبیضاء و إحیاء علوم‌الدین)» (معرفی و نقد)، مجله فرهنگ؛ بهار و پاییز 1368، ش4 و 5، ص1ـ100.
8.       سروش، عبدالکریم؛ «آنکه به نام بازرگان بود نه به صف»، نشریه کیان؛ 1373، ش23، ص12ـ21.
9.       سروش، عبدالکریم؛ بسط تجربه نبوی؛ تهران: انتشارات صراط، 1378.
10.  سروش، عبدالکریم؛ «معنا و مبنای سکولاریزم»، مجله کیان؛ ش26، 1374، ص4ـ13.