فصلنامه کتاب نقد

فصلنامه کتاب نقد

تأملی در جاودانگی اسلام

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
دین اسلام در بخش آموزه‌های اعتقادی و اخلاقی خود به‌دلیل اشتمال بر اصول و مبانی موافق عقل و فطرت انسانی به‌صورت مطلق ثابت و جاودانه هستند، اما ساحت دیگر دین «شریعت ـ باید‌ها و نبایدها» بخش عمده آن نیز به‌علت ملایمت با عقل، عقلانیت و فطرت انسان ثابت و همیشگی‌اند؛ نویسنده در این مجال درصدد اثبات نظریه فوق با ادله درون دینی است و درادامه با تبیین عقلی ملاکات شریعت ثابت و جاودان، شریعت اسلام را مشتمل بر ملاکات فوق دانسته و در پرتو آن جاودانگی و ثبات شریعت اسلام را اثبات می‌کند. نکته قابل ذکر اینکه تغییر و اصلاح برخی از احکام فقهی یا ارایه احکام جدید به علت تغییر یا حدوث موضوعات و متعلقاتشان و نیز لحاظ مقتضیات زمان و مکان امر عقلی است که خود دین هم آن را در اصلی به نام «اجتهاد» پیش‌بینی کرده است و منافاتی با ثبات شریعت ندارد.
 
کلیدواژه‌ها

1.       آخوند خراسانی، محمدکاظم؛ کفایةالأصول؛ تهران: چاپ اسلامیه، [بی‏تا].
2.       آشتیانی، سیدجلال‌الدین؛ تحقیقی در دین مسیح؛ تهران: نشر نگارش، 1368.
3.       ابن ابی الحدید، عبد الحمید؛ شرح نهج‌البلاغة؛ قم: مکتبة آیةاللّه‌العظمی المرعشی‌النجفی، 1404ق.
4.       ابن‌اثیر، مجدالدین؛ النهایة؛ قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1409ق.
5.       ابن‌شهرآشوب، محمد؛ المناقب؛ قم: انتشارات علامه، 1379ق.
6.       انصاری، مرتضی؛ فرائدالأصول؛ قم: چاپ قدیم، [بی‌تا].
7.       انصاری، مرتضی؛ مطارح‌الأنظار؛ قم: مجمع‌الفکرالإسلامی‏، 1383.
8.       اینار، مولند؛ جهان مسیحیت؛ مسیح مهاجری، محمدباقر انصاری؛ تهران: امیرکبیر، 1388.
9.       باربور، ایان؛ علم و دین؛ بهاءالدین خرمشاهی؛ تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1362.
10.  بوازار، مارسل؛ اسلام و حقوق بشر؛ محسن مؤیدی؛ تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1358.
11.  پازارگاد، ج. ساباین؛ تاریخ نظریات سیاسی؛ تهران: امیرکبیر، 1353.
12.  جناتى، ابراهیم؛ «ادوار اجتهاد»، کیهان اندیشه؛ ش48، مهر و آّبان 1370، ص31ـ47.
13.  حدیدی، جواد؛ اسلام از دیدگاه ولتر؛ مشهد: دانشگاه مشهد، 1343.
14.  حرّ عاملی، محمد؛ وسائل‌الشیعة؛ ج18، قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1374.
15.  حسینی، میرعبدالفتاح؛ العناوین؛ قم: مؤسسه النشرالإسلامی، 1418ق.
16.  حلّی (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف؛ کشف‌المراد؛ قم: نشر مصطفوی، [بی‌تا].
17.  حلّی (محقق حلّی)، نجم‌الدین؛ معارج‌الأصول؛ قم: مؤسسه اهل‌البیت‰، 1403ق.
18.  خدوری، مجید و هربرت لیبسنی؛ حقوق در اسلام؛ ترجمه زین‏العابدین راهنما، تهران: انتشارات اقبال، [بی‏تا].
19.  خسروشاهی، سیدهادی؛ اسلام دین آینده جهان؛ قم: نسل جوان، 1351.
20.  خمینی، سیدروح‏اللّه؛ الرسایل؛ تهران: اسماعیلیان، 1385.
21.  خمینی، سیدروح‏اللّه؛ تهذیب‌الأصول؛ تهران: المکتبة العلمیة الإسلامیه، [بی‏تا].
22.  خمینی، سیدروح‏اللّه؛ صحیفه نور؛ تهران: وزارت ارشاد، 1365.
23.  خویی، ابوالقاسم؛ مصباح‌الإصول؛ ج3، قم: مکتبة الداوری، 1367.
24.  دورانت، ویل؛ تاریخ تمدن؛ گروهی از مترجمان؛ تهران: شرکت سهامی، 1368.
25.  راوندی، قطب‏الدین؛ فقه‌القرآن؛ قم: مکتبة آیت‌اللّه مرعشیŠ، 135۵ـ135۷.
26.  روسو، ژان‏ژاک؛ قرارداد اجتماعی؛ غلامحسین زیرک‏زاده؛ تهران: شرکت سهامی چهر، 1335.
27.  زرین‏کوب، عبدالحسین؛ کارنامه اسلام؛ تهران: امیرکبیر، 1369.
28.  صادقی تهرانی، محمد؛ بشارات عهدین؛ قم: نشر شکران، 1392.
29.  صدوق، محمد؛ علل‌الشرائع؛ نجف: منشورات المکتبة الحیدریة ومطبعتها، [بی‌تا].
30.  صدوق، محمد؛ عیون أخبارالرضا†؛ قم: دارالعلم، 1377.
31.  صدوق، محمد؛ من لایحضرةالفقیه؛ قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1413ق.
32.  طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن؛ بیروت: مؤسسه اعلمی، 1417ق.
33.  طباطبایى، سیدمحمدحسین؛ فرازهایى از اسلام؛ جمع‌آوری و تنظیم مهدی آیت‌اللّهی؛ قم: جهان آرا، [بی‌تا].
34.   غروی اصفهانی، محمدحسین؛ نهایةالدرایة فی شرح‌الکفایه؛ قم: سیدالشهداء†، [بی‌تا].
35.  فاضل‏ لنکرانى، محمد؛ القواعدالفقهیة؛ ج1، قم: مؤسسةالکلام، 1416ق.
36.  فخرالإسلام، محمدصادق؛ أنیس‌الأعلام؛ تهران: کتابفروشی مرتضوی، 1351.
37.  قدردان قراملکی، محمدحسن؛ سکولاریزم در مسیحیت و اسلام؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلام، 1378.
38.  قرطبی، ابوعبدالله؛ الجامع لأحکام‌القرآن؛ بیروت: مؤسسة التاریخ العربی، 1414ق.
39.  کاسیرر، ارنست؛ فلسفه روشنگری؛ یداللّه موقن؛ تهران: انتشارات نیلوفر، 1370.
40.  کتاب مقدس (تورات)
41.  کلینی، محدث؛ الکافی؛ تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1365.
42.  لوبون، گوستاو؛ تمدن اسلام و عرب؛ سیدهاشم حسینی؛ تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1358.
43.  مجلسی، محمدباقر؛ بحارالأنوار؛ بیروت: مؤسسةالوفاء، 1403ق.
44.  مصباح یزدى، محمدتقی؛ راهنماشناسى؛ قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم‏، 1376.
45.  مطهری، مرتضی؛ اسلام و مقتضیات زمان؛ تهران: صدرا، 1377.
46.  مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ ج19، تهران: صدرا، 1385.
47.  مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ ج2، تهران: صدرا، 1377.
48.  مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ ج3، تهران: صدرا، 1388.
49.  مظفر، محمدرضا؛ أصول‌الفقه؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380.
50.  مغربی (ابن‌حیون)، نعمان‌بن‌محمد؛ دعائم‌الإسلام؛ قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1427ق.
51.  مکارم شیرازی، ناصر؛ أنوارالأصول؛ قم: انتشارات نسل جوان، 1416ق.
52.  میرزای قمی، ابوالقاسم؛ قوانین‌الأصول؛ قم: چاپ تفرشى، [بی‌تا].
53.  نائینی (محقق نائینی)، محمدحسین؛ أجودالتقریرات؛ محقق سیدابوالقاسم خویی؛ قم: منشورات مصطفوی، 1368.
54.  نائینی (محقق نائینی)، محمدحسین؛ تنبیةالأمة و تنزیةالملة؛ تهران: شرکت سهامی خاص، 1359.
55.  نائینى (محقق نائینی)، محمدحسین؛ فوائدالأصول؛ ج1، تهران: انتشارات جهان‏آرا، [بی‏تا].
56.  نراقی، ملااحمد؛ عوائدالأیام؛ قم: مکتبة بصیرتی، 1408ق.
57.  واکچیاواگلری، لورا؛ پیشرفت سریع اسلام؛ ترجمه غلامرضا سعیدی؛ تهران: دانشگاه تهران، 1344.
58.  وحید بهبهانی، محمدباقر؛ الإجتهاد والتقلید (الفوائدالحائریة)؛ قم: مجمع الفکرالإسلامی، 1415ق.
59.  یر، دامپی؛ تاریخ علم؛ عبدالحسین آذرنگ؛ تهران: سمت، 1371.