فصلنامه کتاب نقد

فصلنامه کتاب نقد

جایگاه عقل در دین‌پژوهی از منظر استاد مطهری

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
چکیده
تحقیق حاضر به تبیین نقش تفکر عقلی و فلسفی در تفسیر دین می‌پردازد. مقاله به تبیین «نقش عقل در مکتب اهل سنّت»، «تشیع» و «مخالفان تفکر فلسفی»از منظر استاد مطهری می پردازد. در بخش نخست پس از اشاره به انواع جهان‌بینی، نادیده‌انگاشتن نقش عقل در مکتب اشاعره و اهتمام به آن در مکتب معتزله و تشیع تبیین شده است و درادامه دیدگاه استاد شهید مطهری بر امتزاج تشیع با تفکر فلسفی به علت آیات و روایات تقریر و به شبهات مخالفان پاسخ داده شده است. بخش دیگر مقاله متکفل تبیین دیدگاه مخالفان فلسفه (اشاعره، تجربه‌گرایان و اخباریون) و نقدهای استاد بر آنهاست. در ختام مقاله پیشینه اخباری‌گری، ویژگی‌ها و ادله آنان مورد تحلیل و نقد قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    1. ابن‌تیمیه؛ الردّ علی‌المنطقیین؛ بیروت: دارالفکر اللبنانی، 1993ق.
    2. ـــــ ؛ عزیز العظمة؛ بیروت: [بی‌نا]، 2000م.
    3. ـــــ ؛ نقض المنطق؛ بیروت: دارالکتب، [بی‌تا].
    4. ابن‌سینا؛ معراج‌نامه؛ رشت: به اهتمام بهمن کریمی، ۱۳۵۲
    5. احمد امین؛ ظهرالإسلام؛ بیروت: دار الکتب العلمیه، ۲۰۰۴ق.
    6. استرآبادی، محمدامین؛ الفوائدالمدنیة؛ [بی‏جا]: دارالنشر لإهل‌البیت‰، [بی‏تا].
    7. اصفهانی، میزامهدی؛ أبواب‌الهدی؛ قم: بوستان کتاب، ۱۳۸۵.
    8. اقبال لاهوری، محمدی، احیای فکر دینی در اسلام‏؛ تهران: رسالت قلم‏، 1356.
    9. بازرگان، مهدی؛ راه طی‌شده؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1338
    10. حرّ عاملی؛ الفوائدالطوسیة؛ تهران: [بی‌نا]، 1361.
    11. زکی نجیب محمود، موقف من المیتافیزیقا، الطبعة الرابعة، القاهرة، دارالشروق، 1414ق،
    12. سامی النشار؛ نشأة الفکرالفلسفی فی‌الإسلام؛ ج1، مصر: دارالمعارف، 1975م.
    13. شهرستانی، عبد الکریم؛ ألملل والنحل؛ بیروت: دارالمعارف، [بی‌تا].
    14. صدرالمتألهین، محمد؛ أسفار؛ بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی، 1419ق.
    15. طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن؛ بیروت: مؤسسه اعلمی، 1417ق.
    16. فیرروزجایی، علی؛ «نمونه‌هایی از حس‌گرایی در عالم اسلامی»، مجله معرفت؛ ش88، فروردین 1384.
    17. قدردان قراملکی، محمدحسن؛ کلام فلسفی؛ قم: وثوق، 1383.
    18. قزوینی، مجتبی؛ بیان‌الفرقان؛ مقدمه محمدرضا حکیمی؛ ج۱ و ۵، قم: انتشارات دلیل ما، 1389.
    19. مجلسی، محمدباقر؛ بحارالأنوار؛ بیروت: مؤسسة الوفاء، 1403ق.
    20. مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ ج1، ۲، ۳، ۴، ۶، ۷، ۱۳، ۱۶، ۲۰، ۲۱، ۲۲و ۲۶، تهران: انتشارات صدرا، 1377.