چکیده در این مقاله درباره عرفان عملی اهلبیتی که یکی از دو شاخه عرفان اهلبیتی است، سخن میگوییم. در آغاز به تعریف عرفان نظری و عملی میپردازیم و از آن به عنوان شناخت ویژهاى یاد میکنیم که از راه شهود درونى و یافت باطنى حاصل میگردد و نام علمى از علوم الهى است که به معناى شناسایى حق تعالی و معرفت مخصوصی است که از طریق تصفیه باطن و تخلیه سرّ از غیر خدا و تجلیه روح حاصل میشود و طریق مخصوص انبیا و اولیا و عرفاست. پس از آن از مبادی، مبانی و مؤلفههای عرفان عملی اهلبیتی سخن میرود. سپس از احوال و مقامات سلوک و دستورعملهای سلوکی ائمه هدی، نقش امام و ولیّ الهی در سیر و سلوک صائب، شیوه اهلبیت در تربیت سلوکی و عرفانی، تجربه عرفانی و کشف و شهود و عوامل و موانع آنها در پرتو قرآن و سنّت قولی و سیره عملی اهلبیتb عصمت و طهارت گفتوگو میشود. نیز کوشش میشود آموزههای عرفان اهلبیتی در باب سیر و سلوک، از سنت قولی و سیره عملی اهلبیت و مناجاتهای عمیق و عاشقانه و ادعیه بلند آنان و نیز از گفتوگوهای آنان با اصحاب سرّ که در جوامع و منابع معتبر آمده است، استخراج و تبیین و تحلیل شود و در این راستا از عرفان مصطلح اسلامی نیز بهره خواهیم برد.
راغب اصفهانی، حسین؛ المفردات؛ چ1، دمشق ـ بیروت: دار القلم ـ الدار الشامیه، 1412ق.
سجادی، سیدجعفر؛ فرهنگ معارف اسلامی؛ تهران: انتشارات دانشگاه، 1373.
السهروردی، ضیاءالدین ابوالنجیب؛ آداب المریدین؛ ترجمه عمر بن محمد بن احمد شیرکان؛ تهران: انتشارات مولی، 1363.
طوسى، خواجه نصیرالدین؛ شرح الإشارات؛ قم: نشر البلاغه، 1375.
فنارى، محمد بن حمزه؛ مصباح الأنس (شرح مفتاح الغیب)؛ تصحیح محمد خواجوى، توضیحات با حواشى و تعلیقات میرزا هاشم اشکورى، امام خمینى، سیدمحمد قمى، آقا محمدرضا قمشهاى، استاد حسنزاده آملى و فتح المفتاح؛ چ1، تهران: انتشارات مولى، 1374.
فیومی المقری، احمد بن محمد بنعلی؛ المصباح المنیر، بیروت: المکتبة العلمیه، 1379.
قیصری، داود بن محمود. رسائل قیصری: رسالة التوحید و النبوة و الولایه؛ با حواشی محمدرضا قمشهای، با تعلیق و تصحیح و مقدمه جلالالدین آشتیانی؛ تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، 1381.
کاشانی، کمالالدین عبدالرزاق؛ لطائف الأعلام فی إشارات اهل الإلهام؛ با تصحیح و تعلیق مجید هادیزاده؛ تهران: مرکز نشر میراث مکتوب، 1379.
کلینى، محمد بن یعقوب؛ الکافی؛ 8 جلد، تهران: دار الکتب الإسلامیه، 1365.
مصباح یزدی، محمدتقی؛ در جستجوی عرفان اسلامی؛ قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، 1386.
مطهرى، مرتضی؛ مجموعهآثار؛ ج14، قم: صدرا، 1389.
موحدیان عطار، علی؛ مفهوم عرفان؛ قم: دانشگاه ادیان و مذاهب، 1388.
یزدانپناه، سیدیدالله؛ اصول و مبانی عرفان نظری؛ نگارش سیدعطاء انزلی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1388.