فصلنامه کتاب نقد

فصلنامه کتاب نقد

درباره عرفان عملی اهل‏ بیتی

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
عضو هینت علمی
چکیده
چکیده
در این مقاله درباره عرفان عملی اهل‏بیتی که یکی از دو شاخه عرفان اهل‏بیتی است، سخن می‌گوییم. در آغاز به تعریف عرفان نظری و عملی می‌پردازیم و از آن به عنوان شناخت ویژه‌اى یاد می‌کنیم که از راه شهود درونى و یافت باطنى حاصل می‌گردد و نام علمى از علوم الهى است که به معناى شناسایى حق تعالی و معرفت مخصوصی است که از طریق تصفیه باطن و تخلیه سرّ از غیر خدا و تجلیه روح حاصل می‌شود و طریق مخصوص انبیا و اولیا و عرفاست. پس از آن از مبادی، مبانی و مؤلفه‌های عرفان عملی اهل‏بیتی سخن می‌رود. سپس از احوال و مقامات سلوک و دستورعمل‌های سلوکی ائمه هدی‰، نقش امام و ولیّ الهی در سیر و سلوک صائب، شیوه اهل­بیت ‰ در تربیت سلوکی و عرفانی، تجربه عرفانی و کشف و شهود و عوامل و موانع آنها در پرتو قرآن و سنّت قولی و سیره عملی اهل­بیتb عصمت و طهارت‰ گفت‌وگو می‌شود. نیز کوشش می‌شود آموزه‌های عرفان اهل‏بیتی در باب سیر و سلوک، از سنت قولی و سیره عملی اهل­بیت ‰ و مناجات‌های عمیق و عاشقانه و ادعیه بلند آنان و نیز از گفت‌وگوهای آنان با اصحاب سرّ که در جوامع و منابع معتبر آمده است، استخراج و تبیین و تحلیل شود و در این راستا از عرفان مصطلح اسلامی نیز بهره خواهیم برد.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    1. ابن‌اثیر، مبارک بن محمد؛ النهایة فی غریب الحدیث و الأثر؛ تحقیق طاهر احمد الزاوی، محمود محمد طناحی؛ قم: انتشارات اسماعیلیان، 1364.
    2. جرجانی، سید شریف على بن محمد؛ التعریفات؛ بیروت: دار الکتاب العربی، 1376.
    3. جوادی آملی، عبدالله؛ عین نضاخ (تحریر تمهید القواعد)؛ تحقیق و تنظیم حمید پارسانیا؛ قم: اسراء، 1387.
    4. خمینی، سیدروح‌الله؛ آداب ‏الصلاة؛ تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى (س)، 1378.
    5. ـــــ؛ تبیان؛ دفتر سیزدهم، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، ۱۳۸۲.
    6. دشتی، محمد؛ نهج الحیاة (فرهنگ سخنان فاطمه ƒ)؛ قم: مؤسسة تحقیقاتی امیرالمؤمنین†، 1372.
    7. راغب اصفهانی، حسین؛ المفردات؛ چ1، دمشق ـ بیروت: دار القلم ـ الدار الشامیه، 1412ق.
    8. سجادی، سیدجعفر؛ فرهنگ معارف اسلامی؛ تهران: انتشارات دانشگاه، 1373.
    9. السهروردی، ضیاءالدین ابوالنجیب؛ آداب المریدین؛ ترجمه عمر بن محمد بن احمد شیرکان؛ تهران: انتشارات مولی، 1363.
    10. طوسى، خواجه نصیرالدین؛ شرح الإشارات؛ قم: نشر البلاغه، 1375.
    11. فنارى، محمد بن حمزه؛ مصباح الأنس (شرح مفتاح الغیب)؛ تصحیح محمد خواجوى‏، توضیحات با حواشى و تعلیقات میرزا هاشم اشکورى، امام خمینى، سیدمحمد قمى، آقا محمدرضا قمشه‏اى، استاد حسن‏زاده آملى و فتح المفتاح؛ چ1، تهران: انتشارات مولى، 1374.
    12. فیومی المقری، احمد بن محمد بن‌علی؛ المصباح المنیر، بیروت: المکتبة العلمیه، 1379.
    13. ‏قیصری، داود بن محمود. رسائل قیصری: رسالة التوحید و النبوة و الولایه؛ با حواشی محمدرضا قمشه‌ای، با تعلیق و تصحیح و مقدمه جلال‌الدین آشتیانی؛ تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، 1381.
    14. کاشانی، کمال‌الدین عبدالرزاق؛ لطائف الأعلام فی إشارات اهل الإلهام؛ با تصحیح و تعلیق مجید هادی‌زاده؛ تهران: مرکز نشر میراث مکتوب، 1379.
    15. کلینى، محمد بن یعقوب؛ الکافی؛ 8 جلد، تهران: دار الکتب الإسلامیه، 1365.
    16. مصباح یزدی، محمدتقی؛ در جستجوی عرفان اسلامی؛ قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، 1386.
    17. مطهرى، مرتضی؛ مجموعه‏آثار؛ ج‏14، قم: صدرا، 1389.
    18. موحدیان عطار، علی؛ مفهوم عرفان؛ قم: دانشگاه ادیان و مذاهب، 1388.
    19. یزدان‌پناه، سیدیدالله؛ اصول و مبانی عرفان نظری؛ نگارش سیدعطاء انزلی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، 1388.